poniedziałek, 16 sierpnia 2010

Aniołowie z Qumran

Rękopisy z Qumran
W roku 1947 w grotach nad Morzem Martwym doszło do niesamowitego odkrycia, które wniosło do tematyki anielskiej dużo nowych faktów. Chodzi tu o tzw. „Rękopisy znad Morza Martwego”, czyli zbiór dokumentów spisanych po hebrajsku, aramejsku i grecku, odnalezionych w 11 grotach nieopodal ruin dawnej osady Qumran w Izraelu. Rękopisy te datuje się na II wiek przed i I wiek po Chrystusie. Poza tym, dzięki badaniom paleologicznym zwojów wiadomo, że najstarsze z nich powstały prawdopodobnie w III w przed Chrystusem, czyli jeszcze w czasach kiedy tereny te nie były zasiedlone!.

Do czasów obecnych ukazały się drukiem tłumaczenia większości odnalezionych rękopisów, które rozpętały wielką burzę w świecie religii i nauki. Znaleziska z Qumran stały się również przedmiotem szerokiego zainteresowania wielu badaczy.

Pewnie każdy, kto czyta ten tekst zastanawia się, co takiego zawierają omawiane zwoje. Otóż w ich skład wchodzą różne apokryficzne pisma Starego Testamentu wraz z pismami wspólnoty esseńskiej (zamieszkującej tamte tereny). Esseńczycy pozostawili po sobie rękopisy biblijne, parabiblijne i tzw. „rękopisy sekty” , które odzwierciedlają ich naukę o dobrych i złych aniołach. Niektórych z nich przywoływano nawet po imieniu: Michał, Gabriel, Rafał i Sariel.

Najbardziej fascynująca wydaje się doktryna zwojów, która głosi o Księciu Światłości i Księciu Ciemności. Ten pierwszy zwany również dobrym duchem opiekuje się stworzeniami prawymi, a drugi zwany złym duchem patronuje niegodziwym.



Dzięki pozabiblijnym pismom z Qumran mamy informacje na temat jednego z odłamów judaizmu końca okresu Drugiej Świątyni oraz tła rodzącego się w tym okresie chrześcijaństwa. W zwojach znajdują się różne zagadnienia ale zdecydowanie najciekawsze (według mnie) są te, które dotyczą aniołów zwanych również bytami duchowymi. W zwojach znad Morza Martwego aniołami określa się wszystkie byty duchowe należące do sfery rajskiej (boskiej) i piekielnej (diabelskiej).


Anielskie wierzenia esseńczyków:

W zwojach z Qumran aniołowie są wzorami do naśladowania i bytami mającymi inspirować do właściwego postępowania. Esseńczycy wierzyli, że archaniołowie (jeden z rodzajów aniołów) współpracują z mocami kosmosu i prowadzą duchową wojnę, która zakończy się zwycięstwem Boga. Ze zwojów można również wywnioskować, że Qumrańczycy wierzyli, że aniołowie towarzyszą im na co dzień. Dostrzegali oni w tych boskich istotach strażników niebiańskiej Świątyni. Ich posługa liturgiczna w domu Boga polegała między innymi na oddawaniu Stwórcy chwały poprzez pieśń. Błyszczące cherubiny znajdują się (w zwojach) w pobliżu Najwyższego, a ich charakterystyczną cechą jest ruch, co może świadczyć o nieustającej pracy w niebiańskim kościele. Należy wspomnieć, że mieszkańcy Qumran wierzyli, że możliwe jest uczestnictwo w liturgii w niebiosach między innymi dzięki pieśniom. W takim rozumowaniu pomagał im rytm kalendarzy: słonecznego, księżycowego i całodniowe służby w świątyni.


Anioły w pismach z Qumran:

Zadaniem niewykonalnym wydaje się ustalenie na podstawie pism z Qumran ogólnej teorii aniołów. Odnalezione zwoje zasypują nas mnóstwem informacji na temat tych niebiańskich istot, z których nie da się stworzyć jednego, spójnego obrazu religijnej myśli autorów. Prawdopodobnie autorzy pism znad Morza Martwego podzielali pogląd, że niebiosa są zamieszkiwane przez anioły, które określają oni jako duchy, istoty bezcielesne, stworzone przez Boga.


1. Cel stworzenia aniołów:

Zaskakujący jest fakt, że aniołowie, jakich spotykamy w rękopisach znad Morza Martwego są bytami stworzonymi ze względu na człowieka. We fragmentach Reguły Zrzeszenia (1QS 3, 1 7- 19) czytamy: „On też stworzył człowieka, aby panował nad ziemią – i ustanowił dla niego dwa duchy, ażeby według nich postępował aż do czasu Jego nawiedzenia, duchy prawdy i nieprawości”.

Wypowiedzi podobne do powyższej znajdziemy również w innych zwojach z Qumran np. w Regule Wojny (1QM 13, 10 – 12): „Od wieków wyznaczałeś Księcia światłości, aby nas umacniał w dziale wszystkich synów sprawiedliwości i wszystkich duchów prawdy pod Swoim panowaniem. Ty stworzyłeś na zgubę Beliala i anioła wrogości, w ciemności jego występku, w jego zamiarach jest bezbożność i występek, a wszystkie duchy jego działu, aniołowie zniszczenia, postępują według przykazań ciemności i do niej wspólnie zmierzają”.


2. Miejsce przebywania i zajęcia aniołów:

Istoty anielskie przebywają najczęściej w niebie, gdzie oddają Bogu należną Mu chwałę. Oto fragment z Reguły Wojny poświęcony temu zagadnieniu:
"(...)tłum świętych należy do Ciebie w niebie, a zastępy aniołów w siedzibie Twojej świętości wysławiają imię Twoje".(1QM 12,1)

W zwojach znad Morza Martwego szczególnie wyróżnionym miejscem jest Świątynia niebiańska w której aniołowie sprawują służbę kapłańską. Bardzo dużo tekstów poświęconych tej służbie znajduje się w Pieśniach ofiary szabatowej.

3. Relacja między ludźmi a aniołami:

W pismach znad Morza Martwego aniołowie nie są pośrednikami pomiędzy Bogiem a ludźmi. Stanowią raczej wzorzec postępowania, są po prostu istotami doskonałymi. Ludzi z aniołami może połączyć więź na zasadzie partnerstwa jako współtowarzyszy, czy to w walce eschatologicznej z siłami ciemności, czy to we wspólnej modlitwie do Boga.

Aniołowie w jakich wierzyła wspólnota esseńska wyróżniali się następującymi elementami:

• Nie byli pośrednikami między ludźmi a Bogiem. Wiara, że istoty te są takimi pośrednikami wywodzi się co prawda z czasów dużo dawniejszych ale według zwojów z Qumran człowiek modląc się do Boga, zwraca się do Niego bezpośrednio, tak jak to jest zapisane w Biblii Hebrajskiej.

• W części literatury późnego okresu Drugiej Świątyni zaczyna występować zjawisko powolnego oddalania się Boga i pojawiania się istoty pośredniczących między Nim a ludźmi. Autorzy rękopisów z Qumran nie ulegli jednak temu zjawisku.

• Aniołowie stanowią wzory postępowania dla człowieka. Bóg, który stworzył człowieka ustanowił dla niego dwa wzorce postępowania. Człowiek mógł przystąpić albo do obozu Synów Światłości albo Synów Ciemności – innego wyboru nie było.

• Esseńczycy wierzyli, że między nimi a istotami anielskimi nie zachodzi relacja podporządkowania, lecz raczej coś w rodzaju więzi wspólnotowej, polegającej na należeniu do tego samego obozu Bożego – wrogów Beliala.

• Więź ludzi z aniołami polegała na „braterstwie broni” w wojnie eschatologicznej.

• Rolą aniołów jest posłuszne wypełnianie rozkazów Boga. Ci, którzy to posłuszeństwo Mu wymawiają, stają automatycznie w szeregach Synów Ciemności z Belialem na czele.

"Wtedy staną do okrutnej rzezi: zgromadzenie bogów i zgromadzenie ludzi. Synowie Światłości oraz obóz ciemności będą walczyć razem, aby się okazała moc Boga wśród zgiełku wielkiego tłumu i wrzawy bogów i ludzi w tym dniu zagłady" (1QM 1, 10 – 11).

1 komentarz: